შეუძლია თუ არა ქლორის დიოქსიდს კორონავირუსის ან სხვა ვირუსული ინფექციების გავრცელების შეჩერება? სამედიცინო ჰიპოთეზა

კ. კალი-კულაი, მ. ვიტმანი, ზ.ნოსტიციუსი და ლასლო როსივალი.

შესავალი

მოტივაცია

კაცობრიობის ისტორიაში ვირუსებს ბევრი ეპიდემია გამოუწვევიათ. ახალი კორონავირუსი [10] ამის უბრალოდ უკანასკნელი მაგალითია. ახალი ვირუსული აფეთქება შეიძლება არ იყოს წინასწარმეტყველებადი და კონკრეტული დაცვის საშუალებებისა თუ ზომების შემოღება ვირუსის წინააღმდეგ საკმაოდ დიდ დროს მოითხოვს, თუნდაც დღეს – თანამედროვე სამედიცინო ერასა და ტექნოლოგიის დროშიც კი. კონკრეტული წამლებისა და ვაქცინების არარსებობისას, სასურველია გვქონოდა არასპეციფიკური პროტოკოლი ან სუბსტანცია, რომელიც ვირუსს არააქტიურს გახდიდა და რომლის გამოყენებაც შეგვეძლებოდა ნებისმიერ დროს, როცა მოხდებოდა ახალი აფეთქება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთ შემთხვევებში, როცა ახალი ვირუსი ისეთივე გადამდებია, როგორც SARS-CoV-2 [4].

დღევანდელი კომუნიკაციის მიზანი და სტრუქტურა

ამ სტატიაში ჩვენ გთავაზობთ, განვიხილოთ ანტივირუსული პროტოკოლების ჩამოყალიბება და იმპლემენტაცია მაღალი სიწმინდის თხევადი ქლორის დიოქსიდის (ClO₂) ხსნარების გზით. ამ შემოთავაზების მიზანია კვლევის წამოწყება, რამაც შეიძლება მიგვიყვანოს პრაქტიკულ და ეფექტურ ანტივირუსულ პროტოკოლებამდე. ამისათვის ჯერ განვიხილავთ ClO₂-ის მოლეკულის მნიშვნელოვან მახასიათებლებს, რომლებიც მას ხელსაყრელ ანტივირუსულ აგენტად ხიდს, შემდეგ განვიხილავთ ვირუსების წინააღმდეგ აირადი ClO₂-ის გამოყენების ზოგიერთ ადრეულ შედეგს. საბოლოოდ, შემოგთავაზებთ ClO₂-ის წყალხსნარების მეშვეობით ვირუსული ინფექციის გავრცელების კონტროლის მეთოდების შესახებ ჰიპოთეზებს.

ClO₂-ის ანტივირუსულ აგენტად გამოყენების წარსული გამოცდილება

თხევად მდგომარეობაში ClO₂-ით ვირუსების ინაქტივაცია

ჩვენი დღევანდელი ცოდნით, ClO₂-ის წყალხსნარს შეუძლია ყველა ტიპის ვირუსის ინაქტივაცია. სადეზინფექციო საშუალებების ერთმანეთთან შედარება (წყლის ფაზაში) ხდება CT მაჩვენებლებით, რაც არის კონცენტრაცია (იზომება მგ/ლ) გამრავლებული საკონტაქტო დროზე (იზომება წუთებში). CT ცხრილებში ClO₂ მითითებულია ზოგადად ვირუსებითვის, რაიმე გამონაკლისის გარეშე, მაგალითად [6]-ის თანახმად, გვჭირდება 8.4 მგ × წუთი/ლიტრთან CT-ს მაჩვენებელი, რათა შესაძლებელი გახდეს ვირუსების მეოთხე რიგის სიმძლავრის (“4 log”, ანუ “99.99%”) ინაქტივაცია თხევად მედიუმში 25 გრადუს ცელსიუსზე.

ვირუსის ინაქტივაციის ქიმიური მექანიზმი: ClO₂-ის რეაქცია ამინომჟავურ ნაშთებთან

1986 წელს, Noss et al. [19] აჩვენეს, რომ ბაქტერიული ვირუსის – f2-ის ინაქტივაცია ClO₂-ით გამოიწვია ვირუსის ცილოვანი გარსის პროტეინებთან რეაქციაში შესვლამ და თითქმის არ მოხდა ინფექციური ვირუსული რნმ-ის ინაქტივაცია [8], როცა ის ClO₂-ით ცალკე დაამუშავეს. მათ ნახეს [19], რომ 3 ცალკეული ქიმიური ფუნქციური ნაწილი ვირუსულ პროტეინში, კონკრეტულად კი: ცისტეინის, თიროზინის და ტრიპტოფანის ამინომჟავური ნაშთები ClO₂-თან რეაქციაში სწრაფად შედიოდნენ. 1987 წელს Tan et al. [28] თანახმად, მოხდა ClO₂-ის რეაქციისუნარიანობის შემოწმება 21 თავისუფალ ამინომჟავაზე. ის რეაქციაში შევიდა მხოლოდ 6 ამინომჟავასთან, რომლებიც გახსნილი იყო 0.1 მოლარულ ნატრიუმის ფოსფატურ ბუფერში, 6.0 pH-ზე. ცისტეინთან, ტრიპტოფანთან და თიროზინთან რეაქცია ზედმეტად სწრაფი იყო იმისათვის, რომ მათი ტექნიკით გაყოლოდნენ. ხოლო კიდევ სამი ამინომჟავა (ჰისტიდინი, ჰიდროქსიპროლინი და პროლინი) შევიდა რეაქციაში ClO₂-თან გაცილებით ნელა, გაზომვადი ტემპით.

რეაქციაში სწრაფად შესული ამინომჟავების რეაქციისუნარიანობა (ცისტეინის [12], თიროზინისა [17] და ტრიპტოფანის [27]) შეისწავლეს Margerum-ის ლაბორატორიაში 2005-2008 წლებში. მათ დაადგინეს, რომ ცისტეინს ჰქონდა ყველაზე მაღალი რეაქციისუნარიანობა ამ სამ ამინომჟავას შორის. ექსპერიმენტის მონაცემებიდან მათ დაითვალეს მეორე რიგის სიჩქარის კონსტანტები (pH-7.0, 25 გრადუს ცელსიუსზე და 1-მოლურ იონურ ძალაზე) და მიიღეს შემდეგნაირი თანმიმდევრობა: ცისტეინი 6.9 × 10⁶ M⁻¹ s⁻¹ >> თიროზინი 1.3 × 10⁵ M⁻¹ s⁻¹ > ტრიპტოფანი 3.4 × 10⁴ M⁻¹ s⁻¹ >> გუაონიზინ-5’-მონოფოსფატი 4.5 × 10² M⁻¹ s⁻¹. (მათ შეისწავლეს გუანოზინ-5-მონოფოსფატი [18] როგორც მოდელური ნაერთი გუანინისთვის ნუკლეინის მჟავებში. აქ მოცემული მონაცემები აღებულია მესამე საცნობარო ცხრილიდან [18]).

2007 წელს, ოგატამ [22] აღმოაჩინა, რომ ClO₂-ის ანტიმიკრობული აქტივობა დამოკიდებულია კონკრეტული ცილების დენატურაციაზე, რაც გამოწვეულია მოდელური ცილების (ხარის შრატის ალბუმინი და გლუკოზა-6-ფოსფატ დეჰიდროგენაზა) ტრიპტოფანის და თიროზინის ნაშთების ჟანგვითი მოდიფიკაციით. 2012 წელს კვლავ ოგატამ [23] დაამტკიცა, რომ გრიპის ვირუსის ინაქტივაცია ClO₂-ით გამოწვეული იყო ტრიპტოფანის ნაშთის (W153) ჟანგვით. ჰემაგლუტინინში (ვირუსის spike ცილით), შესაბამისად ხაზი გადაუსვა რეცეპტორთან დაკავშირების შესაძლებლობას.

ამ კონტექსტში საინტერესოა აღვნიშნოთ, რომ ახალი კორონავირუსის SARS-CoV-2-ის სპაიკ ცილა შეიცავს 54 თიროზინის, 12 ტრიპტოფანისა და 40 ცისტეინის ნაშთს [29]. თუ დავუშვებთ, რომ ამ წყალხსნარში ყოველი მათგანი შეძლებს ClO₂-თან რეაქციაში შესვლას როგორც თავისუფალი ამინომჟავები, მაშინ ვირუსების ინაქტივაცია შეიძლება იყოს ძალიან სწრაფი საკმაოდ განზავებულ (მაგალითად 0.1 მგ/ლ) ClO₂-ის ხსნარებშიც კი.

ClO₂ წყალში ხსნადი აირია

მიუხედავად იმისა, რომ ქლორის დიოქსიდი თავისთავად აირია, ის ძალიან კარგად იხსნება წყალში. როცა წარმოდგენილია აირიც და წყალიც, ClO₂ თანაბრად ნაწილდება მათ შორის ეკვილიბრიუმის თანაფარდობით, რაც ტემპერატურით განისაზღვრება. ClO₂-ის განაწილების ეს კოეფიციენტი დაადგინა იშიმ [11] 1958 წელს. დისტრიბუციის კოეფიციენტი – ???? = 5 [ClO₂]G/[ClO₂]L – გვაძლევს კონცენტრაციების თანაფარდობას, რომლებიც ერთნაირი ერთეულებითაა გამოსახული აირად და თხევად ფაზებში (მაგ: გ/ლ) და იცვლება როგორც ტემპერატურის ფუნქცია. მაგალითად, 20 გრადუს ცელსიუსზე ???? = 0.0316, რაც მიგვითითებს, რომ 1 კუბური სანტიმეტრი თხევადი ფაზის ეკვილიბრიუმი შეიცავს 0.0316⁻¹ = 31.6 ჯერ მეტ ClO₂-ის მოლეკულას, ვიდრე 1 კუბური სანტიმეტრი აირადი ფაზა.

პრაქტიკაში ორი ფაზის კონცენტრაციებს შორის განსხვავება, ჩვეულებრივ, ppm ერთეულებშია მოცემული. თუმცა, ეს უგანზომილებო რიცხვები სხვადასხვა გზით გაინსაზღვრება აირად და თხევად ფაზებში, როგორც ppm (V/V) და ppm (m/m). აქედან გამომდინარე, პრაქტიკული მიზნებისთვის გვჭირდება განაწილების კოეფიცინეტი, რომელიც ასახავს ამ ორი კოეფიციენტის თანაფარდობას. პირდაპირი გამოთვლები გვაძლევს შედეგს, რომ დისტრიბუციის კოეფიციენტი, რომელიც ppm-შია გამოსახული არის 357-ჯერ მეტი გ.ლ-ით გამოსახულ დისტრიბუციის კოეფიციენტზე, ასე რომ 20 გრადუს ცელსიუსზე ????ppm = 11.3. აქედან გამომდინარე, შემდეგი ფორმულა შეგვიძლია გამოვიყენოთ ClO₂-ის კონცენტრაციის დასათვლელად აირად ფაზაში, რომელიც იქნება წონასწორობაში ClO₂-ის ხსნართან 20 გრადუს ცელსიუსზე:

[ClO₂]gas in ppm(V/V) = 11.3 × [ClO₂]aq in ppm(m/m)

აირად ფაზაში ClO₂-ით ვირუსების ინაქტივაცია

ვირუსების ინაქტვიაციის რეაქციები (რეაქციები ქლორის დიოქსიდსა და სამ ამინომჟავას შორის) მიმდინარეობს თხევად მედიუმში; შედეგად, ქლორის დიოქსიდს შეუძლია მიკრობების ინაქტივაცია მხოლოდ მათ სველ ფაზაში. აქედან გამომდინარე, აირადი ClO₂, რომელიც დატენიანებულია, შეიძლება იყოს იდეალური აგენტი ვირუსების წინააღმდეგ როგორც მათ მშრალ, ისევე სველ ფაზაში. ვირუსები, რომლებიც წყლის წვეთების საშუალებით გადაადგილდებიან, შეიძლება მარტივიად ინაქტივირდეს აირადი ქლორის დიოქსიდით, რადგანაც ClO₂ წყალში კარგად ხსნადია [11]. მშრალი ClO₂ აირი ამ შემთხვევაში გამოსადეგი არ იქნებოდა, რადგანაც თხევადი წვეთების წყლის ნაწილი შესაძლოა აორთქლდეს და ასეთ შემთხვევაში, როცა არ გვექნება თხევადი მედიუმი, რეაქციები საკმაოდ შენელდება. ნამდვილად, Morino et al. [16] მიხედვით, როცა ვიყენებთ ClO₂-ის დაბალ კონცენტრაციას აირად ფაზაში FCV-ს წინააღმდეგ მშრალ ფაზაში, ატმოსფერული ტენი – მინიმუმ 75-85% ფარდობითი ტენიანობაა აუცილებელი ვირუსების ინაქტივაციისთვის. დატენიანებული აირადი ქლორის დიოქსიდის გამოყენების დადებითი მხარე ისაა, რომ მის წყლოვან ნაწილს შეუძლია დაასველოს ვირუსები მშრალ გარემოში. ვირუსების უმრავლესობა ნაპოვნია მყარ ზედააპირებზე შენობებში, თუმცა ვირუსების პატარა ნაწილი არის “ჰაერწვეთოვანი” – მიმაგრებულია მტვრის ნაწილაკებზე, რომელთაც შეუძლიათ როგორც ერთი ასევე ბევრი მიკრობის გადატანა. აქედან გამომდინარე, ეფექტური დეზინფექციის აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ოთახის ნებისმიერ ნაწილში მიკრობები უნდა იყვნენ დასველებულნი და უნდა შევიდნენ კონტაქტში ClO₂-თან. თუ საკმარისი თხევადი ClO₂-ის ხსნარია ოთახში გაფრქვეული, წვეთები გააჯერებენ ატმოსფეროს წყლის ორთქლით ყველგან და, ასევე, ატმოსფეროში ყველგან გვექნება აირადი ClO₂-ის შემცველობა. ამ მეთოდის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დადებითი მხარე ისაა, რომ წყლის და ქლორის დიოქსიდის მოლეკულებს აირად ფაზაში შეუძლიათ მიწვდნენ მიკრობებს ოთახის ნებისმიერ პატარა კუთხეში. კარგად გაბნეული წყლის წვეთები, რომლებიც გახსნილ ქლორის დიოქსიდს შეიცავენ, ხელსაყრელ გარემოს ქმნის მსგავსი პირობების დიდი ხნით შესანარჩუნებლად.

ეს მეთოდი ClO₂-ის მაღალი კონცენტრაციების გამოყენებით იძლევა სწრაფი დეზინფექციის საშუალებას იმ ოთახებისა, სადაც ხალხი არ იმყოფება, მაგალითად ინტენსიური მზრუნველობის განყოფილებები, კარანტინისთვის გამოყენებული ოთახები ან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი. თუმცა, აირადი ClO₂-ის გამოყენება იზღუდება მაშინ, როცა სივრცეში ხალხია, რადგანაც ის ადამიანებისთვის და ცხოველებისთვის საზიანოა გარკვეულ კონცენტრაციებზე. ამერიკის შეერთებული შტატების შრომის დაცვის სამმართველო (OSHA) ზღუდავს აირადი ClO₂-ის გამოყენებას სამუშაო სივრცის აირში 0.1 ppm (V/V)-ზე მეტ კონცენტრაციას 8-საათიან პერიოდში (TWA) და 15 წუთიან პერიოდში (STEL) კი უფრო მაღალ ლიმიტზე – 0.3 ppm-ზე [30].

წარსული კვლევები ვირუსული ინფექციების აირადი ClO₂-ით შეჩერების შესახებ

ოგატა პირველი იყო, ვინც მიხვდა, რომ ClO₂-ს შეუძლია ვირუსების ინაქტივაცია 0.1 ppm-ზე დაბლაც კი, ანუ იმ კონცენტრაციებზე, რომლებიც ადამიანისთვის საზიანო არაა. 2008 წელს ოგატამ და შიბატამ [25] აჩვენეს, რომ ჰაერწვეთოვანი გზით გრიპის A ტიპის ვირუსით თაგვების დაინფიცირებას ხელს უშლის ჰაერში აირადი ქლორის დიოქსიდი 0.03 ppm კონცენტრაციაზე, რაც მხოლოდ 30%-ია ნებადართული (TWA) ზედა ლიმიტისა სამსახურეობრივ ადგილებში. მათ დაასკვნეს, რომ “აირადი ქლორის დიოქსიდი გამოსადეგი რამ იყო გრიპის წინააღმდეგ ისეთ ადგილებში, სადაც მიმდინარეობდა აქტივობები ადამიანთა მიერ, აუცილებელი ევაკუციის გარეშე.” მათ ასევე სცადეს შეემცირებინათ გრიპის ავადობის კოეფიციენტი სასკოლო ასაკის ბავშვებში აირადი ქლორის დიოქსიდის დაბალი კონცენტრაციის გამოყენებით საკლასო ოთახებში [24].

მიუხედავად იმედისმომცემი ადრეული შედეგებისა, ჯერ არ ვიცით რაიმე ამ მეთოდის გლობალურად გამოყენებაზე ბოლო ათწლეულში. არის ორი პრობლემა, რომელსაც ამ მეთოდის დანერგვისთვის ხელის შეშლა შეუძლია:

1. ზემოთ მოყვანილი ავტორების მიერ შემუშავებული ტექნიკით რთულია ClO₂-ის დაბალი კონცენტრაციის შენარჩუნება დიდ ფარდობზე დიდი ხნის განმავლობაში, რაც აუცილებელი წინაპირობაა ვირუსის ინაქტივაციის დამაკმაყოფილებელი დონის მისაღწევად.

არაა დადგენილი, რატომ არაა ქლორის დიოქსიდის დაბალი დონე ადამიანებისთვის და ცხოველებისთვის საზიანო და, მიუხედავად ამისა, რატომ შეუძლია მაინც ვირუსების ინაქტივაცია.

ClO₂-ის ზომა-შერჩევითი ეფექტი

მიუხედავად იმისა, რომ ცისტეინის, თიროზინის და ტრიპტოფანის პოვნა შესაძლებელია ადამიანის ქსოვილებში, ქლორის დიოქსიდი გაცილებით ნაკლებად ტოქსიკურია ადამიანებისთვის და ცხოველებისთვის მიკრობებთან (ბაქტერიები, სოკოები და ვირუსები) შედარებით. Noszticzius et al. [20] თანახმად, ამ ადამიანებს და მიკრობებს შორის ამ შერჩევითობის გამომწვევი მიზეზი დაფუძნებულია არა მხოლოდ განსხვავებულ ბიოქიმიურ მექანიზმებზე, არამედ განსხვავებულ ზომაზეც. ექსპერიმენტებზე და გამოთვლებზე დაყრდნობით რეაქციის დიფუზიის მოდელის გამოყენებით მათ დაადგინეს, რომ ცოცხალი ორგანიზმის მოკვლისთვის საჭირო დრო მისი სახასიათო ზომის (მაგალითად, დიამეტრის) კვადრატის პროპორციულია. აქედან გამომდინარე, მცირე ზომის ორგანიზმები საკმაოდ სწრაფად დაიხოცებიან. გამოთვლებმა აჩვენა, რომ 1 მიკრომეტრი დიმაეტრის მქონე ბაქტერია 300 მგ/ლ ქლორის დიოქსიდის ხსნარით 3 მილიწამში მოკვდებოდა და გაცილებით უფრო განზავებული 0.25 მგ/ლ-იანი ხსნარი მას მხოლოდ 3.6 წამში გაანადგურებდა. ამ დროის განმავლობაში ქლორის დიოქსიდი უჯრედის ყველა ნაწილამდე აღწევს და ანადგურებს მას ცისტეინის, თიროზინის და ტრიპტოფანის შემცველი ცილების დაშლით, ესენი კი აუცილებელია სასიცოცხლო პროცესების წარმართვისთვის.

გლუტათიონის დამცველობითი როლი ClO₂-ით ჟანგვის წინააღმდეგ ცოცხალ უჯრედში

Ison et al. [12] თანახმად, გლუტათიონი რეაქციაში შედის ClO₂-თან ისეთი ტემპით, რომელიც აჭარბებს საკმაოდ სწრაფ ClO₂-ცისტეინის რეაქციის ტემპს. როცა ქლორის დიოქსიდი კონტაქტში შედის გლუტათიონის შემცველ ცოცხალ უჯრედთან, დასაწყისში, მისი კონცენტრაცია საკმაოდ დაბალია უჯრედში შესვლამდე, სწრაფი რეაქციის გამო. თავისი ზომის სიმცირის გამო, გლუტათიონსაც ძალიან სწრაფად შეუძლია დიფუზია შესვლის მომენტიდან და ქლორის დიოქსიდის ძირითადი ნაწილის განეიტრალება და ხელის შეშლა ციტოპლაზმაში არსებული ცილების – ცისტეინის, თიროზინის და ტრიპტოფანის ნაშთებამდე მიღწევაში. შედეგად, აირადი ქლორის დიოქსიდის საწყისი დაბალი კონცენტრაცია დიდ ზიანს ვერ გამოიწვევს.

მიუხედავად ამისა, ქლორის დიოქსიდის განგრძობითი შესვლა უჯრედში გამოლევს უჯრედის გლუტათიონის (და სხვა ანტიოქსიდანტების) მარაგს იმ შემთხვევაშიც კი, თუ უჯრედი მათ მუდმივად აწარმოებს. ასეთ დროს ქლორის დიოქსიდი შევა უჯრედის მანამდე დაცულ ზონებში და რეაქციაში შევა რეაქტიულ ამინომჟავურ ნაშთებთან, გამოიწვევს ცილების დენატურაციას და საბოლოოდ უჯრედის სიკვდილს.

გლუტათიონის და სხვა პატარა ანტიოქსიდანტი მოლეკულების ეფექტი ცოცხალ უჯრედებში არ იყო გათვალისწინებული Noszticzius et al. [20] კალკულაციების დროს. მათი ექსპერიმენტები ჩატარდა არაცოცხალ და გარეცხილ უჯრედულ მემბრანაზე, სადაც მემბრანის ფიქსატორი რეაქტიული ცილები იყო წარმოდგენილი, ხოლო გლუტათიონი და სხვა პატარა მოლეკულები – არა. ცოცხალი უჯრედი კი მუდმივად აწარმოებს ამ ანტიოქსიდანტებს, შესაბამისად მათი როლი არ უნდა იქნას უარყოფილი. ნამდვილად, ექსპერიმენტულად გაზომილ სადეზინფექციო დინამიკას თუ შევხედავთ ქლორის დიოქსიდის 0.25 მგ/ლ კონცენტრაციაზე ნაწლავის ჩხირის ბაქტერიის [2] წინააღმდეგ, დავინახავთ დეზინფექციის ტემპს, რომელიც გასაოცრად სწრაფია, მაგრამ მაინც ერთი რიგით უფრო ნელი თეორიულ ტემპთან შედარებით. ადეკვატურია, ვივარაუდოთ, რომ ამ სტანდარტულ გადახრაზე პასუხისმგებელია მცირე აღმდგენი მოლეკულების დაყოვნების ეფექტი.

ადამიანის ქსოვილების დაცვა ქლორის დიოქსიდის ჟანგვითი ეფექტებისგან

ადამიანის უჯრედებიც შეიცავენ გლუტათიონს მილიმოლარულ კონცენტრაციაში, ისევე, როგორც სხვა ანტიოქსიდანტებს მაგალითად C და E ვიტამინს, რომლებიც გლუტათიონთან ერთად მუშაობენ ქლორის დიოქსიდის შესამცირებლად [7]. იქიდან გამომდინარე, რომ ადამიანის უჯრედი გაცილებით დიდია ვიდრე ბაქტერია, გლუტათიონის მარაგი და მისი წარმოქმნის პოტენციალი, ასევე, უფრო დიდია, ასე რომ ადამიანის იზოლირებული უჯრედიც კი უფრო დიდი ხანი გადარჩება ქლორის დიოქსიდიან გარემოში, ვიდრე პლანქტონური ბაქტერია. იმის გათვალისწინებით, რომ ადამიანის უჯრედები იზოლირებულები არ არიან და წარმოქმნიან ქსოვილებს, მათი გლუტათიონის მარაგი შეიძლება ბევრი რიგით დიდი იყოს პლანქტონური ბაქტერიის მარაგებთან შედარებით. დამატებით, მრავალუჯრედიან ორგანიზმებში ცირკულაციის შედეგად ანტიოქსიდანტები მუდმივად ტრანსპორტირდებიან იმ უჯრედებთან, რომლებზეც გავლენა აქვს ქლორის დიოქსიდის შეტევას და ასე ეხმარებიან მათ გადარჩენაში. ეს აძლიერებს ზომა-შერჩევითობის ეფექტს და ხსნის მოულოდნელ დაკვირვებას [15], რომ ადამიანისთვის უსაფრთხოა ქლორის დიოქსიდის იმ ხსნარების დალევა, რომლებსაც შეუძლიათ პლანქტონური ბაქტერიის განადგურება წამის მეასედებში (მაგალითად, 1 ლიტრი 24 მგ/ლ ქლორის დიოქსიდის ხსნარის დალევა ორ პორციად ერთ დღეში არ ახდენს ადამიანებში რაიმე თვალსაჩინო ცვლილებას [15]).

ClO₂-ის გავლენა ფილტვებზე

იმის გამო, რომ ადამიანების ქსოვილები ზოგადად დიდად მგრძნობიარეები არ არიან ქლორის დიოქსიდის მიმართ, ფილტვებიც მსგავსი ლოგიკით არ უნდა განვიხილოთ. იქიდან გამომდინარე, რომ ალვეოლათაშორისი ძგიდე, რომელიც ალვეოლას აირის სივრცეს კაპილარის სანათურის სისხლის ნაკადისგან გამოჰყოფს, საკმაოდ თხელია. ეს დიფუზიის ბარიერი ადამიანის ფილტვში დაახლოებით 2 მიკრომეტრი სისქისაა [1], იმისთვის, რომ წარმატებით წარმიმართოს ჟანგბადისა და ნახშირორჟანგის დიფუზიური მიმოცვლა ჰაერსა და სისხლს შორის. ალვეოლა დაფარულია დამფარავი ქსოვილის თხელი ფენით, რასაც ფილტვის ეპითელიური ამომფენი სითხე (ELF) ან ჰიპოფაზა ეწოდება. ის მხოლოდ 0.2 მიკრომეტრი სისქისაა ვირთხების ალვეოლებში [1, 13]. შეიცავს გლუტათიონს [3] და სხვა ანტიოქსიდანტებს, მაგალითად, ასკორბინის მჟავას და შარდმჟავას [5]. აღსანიშნავია, რომ ასკორბინის მჟავის კონცენტრაცია არის 2.5-ჯერ, ხოლო გლუტათიონის კონცენტრაცია 100-ჯერ უფრო მაღალია ELF-ში, ვიდრე – პლაზმაში. ამ არაფერმენტული ანტიოქსიდანტების ფუნქცია ELF-ში არის ეპითელიური უჯრედების დაცვა რეაქტიული ჟანგბადის ნაწარმებისგან (ROS), მაგალითად სუპეროქსიდის რადიკალებისგან ან წყალბადის ზეჟანგისგან, რომლებიც მეტაბოლიზმის ტოქსიკურ პროდუქტებს წარმოადგენენ. ისინი ასევე იცავენ ფილტვს სხვა ტოქსიკური აირებისგან, მაგალითად, ოზონისგან (O₃), აზოტის დიოქსიდისგან (NO₂) და ქლორის დიოქსიდისგან. თუმცა, ქლორის დიოქსიდის დიდ რაოდენობას შეუძლია მთლიანად გამოიყენოს აღმდგენელი აგენტების მარაგი ELF-ში, რა დროსაც ქლორის დიოქსიდი რეაქციაში შევა ეპითელიურ უჯრედებთან და ზრდად ზიანს მიაყენებს მათ. ცნობილია, რომ აირადი ქლორის დიოქსიდის მაღალი კონცენტრაციები შესაძლოა სასიკვდილო იყოს. მიუედავად ამისა, ადეკვატურია, ვივარაუდოთ, რომ ქლორის დიოქსიდის ეფექტი ფილტვებზე დამოკიდებულია არა მხოლოდ მის კონცენტრაციაზე აირად ფაზაში, არამედ კონტაქტის დროზეც. აქედან გამომდინარე, როცა ქლორის დიოქსიდის გავლენას განვიხილავთ ფილტვზე, ლოგიკური იქნება, ყურადღება მივაქციოთ CT (კონცენტრაცია) × (დრო) მაჩვენებელს ისევე, როგორც მიკრობების შემთხვევაში მივაქცევდით.

ვირუსების ინაქტივაციის დროის მიახლოებითი შეფასება

ვირუსების შემთხვევაში ინაქტივაციის მექანიზმი განსხვავდება ბაქტერიისა და სხვა უჯრედების მექანიზმისგან. ლოგიკურია, ვივარაუდოთ, რომ ვირუსების ინაქტივაციის დრო გაცილებით უფრო მცირეა, ვიდრე იგივე მდგომარეობაში არსებული ბაქტერიის (ქლორის დიოქსიდის კონცენტრაცია, ტემპერატურა და ა.შ.). ამ ვარაუდს მხარს შემდეგი არგუმენტები უჭერს:

ვირუსები ერთი რიგით უფრო პატარები არიან ბაქტერიებზე, მაგალითად, SARS_COV-2-ის დიამეტრი 120 ნანომეტრია [9]. ვირუსის სიკვდილის დრო, როგორც [20]-შია წარმოდგენილი იქნებოდა 1-2 რიგით უფრო მცირე, ვიდრე ბაქტერიის, ანუ ქლორის დიოქსიდით კონტროლირებული დიფუზიის რეაქცია მოხდებოდა უფრო მცირე დროში ვირუსის მთლიან მოცულობაში.
აირადი ქლორის დიოქსიდისთვის არაა აუცილებელი შეაღწიოს ვირუსში, რათა მოხდეს ინაქტივაცია. საკმარისია ქლორის დიოქსიდი შევიდეს რეაქციაში სპაიკ ცილის ერთ ან რამდენიმე ცისტეინთან, თიროზინთან ან ტრიპტოფანთან, ეს ცილები კი ვირუსის ზედაპირზეა მოთავსებული. ეს ნიშნავს რომ [20]-ის თეორიული მიდგომა ვირუსების ინაქტივაციის დროის შეფასებას ზედმეტობით ახდენს. მეორეს მხრივ, იქიდან გამომდინარე რომ დიფუზია საკმაოდ სწრაფია 0.1 მიკრომეტრი სიგრძის შკალაზე, ალბათ, არ ზღუდავს რეაქციის ტემპს. ქლორის დიოქსიდს შეუძლია მიაღწიოს სპაიკ ცილის რეაქტიული ამინომჟავური ნაშთების დიდ ნაწილებამდე ვირუსის ცილოვანი გარსის დარღვევის გარეშე.
ვირუსები არ შეიცავენ პატარა, დამცავი ფუნქციის მოლეკულურ თიოლებს, როგორიცაა გლუტათიონი ან სხვა მეტაბოლური პროდუქტები, რადგანაც ვირუსებს მეტაბოლიზმი არ აქვთ. ამ მხრივ, ვირუსები უფრო მოწყვლადი იქნებიან ქლორის დიოქსიდით შეტევის მიმართ, ვიდრე ბაქტერიები.

ეს ფაქტები მიგვითითებს, რომ როცა ქლორის დიოქსიდი კონტაქტში შევა ვირუსის ზედაპირთან, ინაქტივაცია მალე მოხდება. თუმცა, ვირუსი, რომელიც მზადაა უჯრედის დასაინფიცირებლად, ჩვეულებრივ, თხევად ფაზაშია, ანუ სითხის წვეთში ან ეპითელიურ ამომფენ სითხეში, რაც ლორწოვან მემბრანებს ფარავს. ამ თხევადი ფაზების ზომა გაცილებით უფრო დიდია ვიდრე – ვირუსის. აქედან გამომდინარე, ასეთ შემთხვევებში რეაქციის სიჩქარის მალიმიტირებელი ნაბიჯი, ალბათ, ქლორის დიოქსიდის წყალში დიფუზია და სხვა ნაერთებთან რეაქციაში შესვლაა. დრო, რომელიც ვირუსის ინაქტივაციისთვისაა საჭირო, იქნებოდა მცირე, იმასთან შედარებით, რამდენი დროცაა საჭირო ქლორის დიოქსიდის მოლეკულების ვირუსამდე მისაღწევად.

რჩევები ვირუსის ინფექციის გავრცელების შესაჩერებლად ქლორის დიოქსიდის გამოყენებით

წინა მსჯელობებზე დაყრდნობით, რამდენიმე შემოთავაზებას წამოვწევთ წინ, იმის შესახებ თუ როგორ შეგვიძლია ქლორის დიოქსიდის გამოყენება გლობალური ან ლოკალური (პერსონალური) სადეზინფექციო მიზნებისთვის. ამ შემოთავაზებებიდან ბევრი დაფუძნებულია ჰიპოთეზებზე, შესაბამისად, მხოლოდ აკურატული კვლევის შემდეგ შესაძლოა იქნას გამოყენებული. ამჟამინდელი სამუშაოს მიზანია გააღვივოს კვლევები, რათა შემოწმდეს ეს ჰიპოთეზები და შემოთავაზებები ექსპერიმენტულად, რაც თავის მხრივ მიგვიყვანს მაღალი სისუფთავის ქლორის დიოქსიდის ხსნარების ახალი მეთოდებით გამოყენებასთან ვირუსული და სხვა ტიპის ინფექციების წინააღდმეგ. ეს იდეები შესაძლოა დროთა განმავლობაში კიდევ მომწიფდეს, მაგრამ გლობალური პანდემიის გამო, ავირჩიეთ, გვემოქმედა სწრაფად.

გლობალური პრევენცია

საჰაერო სივრცეების, მყარი ზედაპირების და ადამიანების დეზინფექცია თხევადი ქლორის დიოქსიდის ხსნარებით. აქ რასაც გთავაზობთ, ძირითადად იგივე იდეაა, რაც უკვე ოგატამ [21, 24, 25] შემოგვთავაზა. შესაძლებელია, რომ შევქმნათ ქლორის დიოქსიდის ატმოსფეროები, რომლებიც უსაფრთხო იქნება ადამიანებისთვის, მაგრამ ამავდროულად საზიანო მიკრობებისთვის. თუმცა, ჩვენს და მათ შემოთავაზებებს შორის არის განსხვავებები. ოგატას ჯგუფმა ქლორის დიოქსიდის ატმოსფერული კონცენტრაცია აიღო როგორც მკურნალობის ერთადერთი მნიშვნელოვანი პარამეტრი. მათ შემოგვთავაზეს ქლორის დიოქსიდის გამოყენება 0.1 ppm-ზე (V/V) დაბლა მიკრობების ინაქტივაციისთვის საჭირო დროით. თუმცა, ამ ტიპის მეთოდით, აუცილებელი საკონტაქტო დრო (T) შეიძლება ძალიან დიდი იყოს. აქ გთავაზობთ CT პროდუქტის აღქმას სადეზინფექციო პარამეტრად. ამ გზით შესაძლოა გამოვიყენოთ ქლორის დიოქსიდის უფრო მაღალი კონცენტრაციები OSHA ლიმიტზე მაღლა, თუმცა შეღუდული დროით. ამ მეთოდის დადებითი მხარე არის მაღალი კონცენტრაციული მაჩვენებლების გამოყენებით აუცილებელი საკონტაქტო დროის შემცირება. ეს იდეა ილუსტრირებული იქნება ქვემოთ მოყვანილი რიცხვითი მაგალითით.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი განსხვავება ისაა, რომ ოგატას მეთოდი ფოკუსირდება აირადი ქლორის დიოქსიდის როლზე, როცა ჩვენ ხაზს ვუსვამთ ქლორის დოქსიდის და წყლის ორთქლის ერთდროულად გამოყენებას, როგორც Morino et al. [16] დაკვირვებებით დადასტურდა. ამისათვისთ გთავაზობთ ახალ გზას ქლორის დიოქსიდის ატმოსფეროს შესაქმნელად: ქლორის დიოქსიდის თხევადი ხსნარების გამოყენებას (რომლებიც ქლორის დიოქსიდის და წყლის კონცენტრაციებს შორის წონასწორობას ამყარებენ ატმოსფეროში) ჰაერში გაფრქვევით. თხევადი ხსნარები, ასევე, უფრო მარტივი მოსავლელია, ვიდრე განგრძობად აირად ნაკადებში სტაბილური და ქლორის დიოქსიდის ძალიან დაბალი დონის შენარჩუნება.

გირჩევთ, რომ მაღალი სისუფთავის ქლორის დიოქსიდი ხსნარები გამოიყენოთ გასაფრქვევად, რათა თავიდან აირიდოთ ნებისმიერი არასასურველი გვერდითი ეფექტი ადამიანებისთვის და ზედაპირებისთვის. მაღალი სისუფთავის ქლორის დიოქსიდის ხსნარები ორთქლდება უკვალოდ.

ილუსტრირებული რიცხვითი მაგალითი. მოდით, დავუშვათ, რომ გვინდა დახურული სივრცის დეზინფექცია ქლორის დიოქსიდის ხსნარის გაფრქვევით. ქლორის დიოქსიდის წონასწორული კონცენტრაცია cair აირად ფაზაში და cw,e თხევად ფაზაში შეგვიძლია გამოვთვალოთ ორთქლი-სითხის ეკვილიბრიუმის დისტრიბუციით, რომელიც იშიმ გაზომა [11]:

=caircw,e

და ქლორის დიოქსიდისთვის კომპონენტის ბალანსიდან:

Vwcw0=Vwcw,e+Vaircair

სადაც Vair არის იმ ადგილის მოცულობა, რომლის დეზინფექციაც უნდა მოხდეს, Vw არის ქლორის დიოქსიდის ძირითადი ხსნარის მოცულობა, ხოლო cw0 არის მისი ClO2-ის კონცენტრაცია.
ზემოთ მოცემული ორი გამოსახულების დახმარებით cw,e-ს გამოთვლა შეგვიძლია შემდეგნაირად:

cw,e=cw01 + VairVw

დავუშვათ, ვიყენებთ Vw = 20 მლ, cw0 = 40 ppm (m/m) ქლორის დიოქსიდის ძირითად თხევად ხსნარს Vair =1მ3 დახურულ სივრცეში.

20 გრადუს ცელსიუსზე განაწილების კოეფიციენტის მაჩვენებელი იქნება ???? = 0.0316 (იშის მონაცემები [11]) როცა ყველა კონცენტრაცია მოცემული გვაქვს ერთსა და იმავე ერთეულებში (მაგალითად, მგ/ლ-ში) და ეს იქნება ????ppm = 11.3 (იხილეთ სექცია – ClO₂ წყალში ხსნადი აირია), როცა ppm (m/m) და ppm (V/v) გამოიყენება, შესაბამისად, აირად და თხევად ფაზებში. ჩვენი მონაცემების შეტანის შედეგად, მივიღებთ:

cw,e=0.025 ppm(m/m),

cair=ppmcw,e=0.29ppm(V/V)

ეს შედეგი მცირედ ქვემოთაა OSHA STEL (Short term exposition limit) მაჩვენებელზე, რაც არის 0.30 ppm (V/V) 15 წუთის განმავლობაში. OSHA-ს თანახმად, STEL მისაღები საშუალო ექსპოზიციაა დროის მოკლე პერიოდში – ჩვეულებრივ, 15 წუთში – სანამ დროით განსაზღვრულ საშუალო მაჩვენებელს (TWA) არ გადასცილდება. თუ ადამიანის ექსპოზიცია ხდება 0.30 ppm კონცენტრაციასთან 15 წუთით და ამის შემდეგ პირდაპირ გადავა ქლორის დიოქსიდისგან თავისუფალ ატმოსფეროში 30 წუთით, დროით განსაზღვრული საშუალო მაჩვენებელი ამ მთლიანი 45-წუთიანი პერიოდისთვის არის 0.10 ppm. ყველფერი ეს ნიშნავს, რომ ადამიანის ექსპოზიცია 0.30 ppm ClO₂ ატმოსფერში 15 წუთით ერთჯერადად ან პერიოდულად გამოყენება 30-წუთიანი პაუზებით 8-საათიან პერიოდში არ უნდა იწვევდეს ჯანმრთელობის რაიმე პრობლემას.

კითხვები და შენიშვნები

1. ძირითადი კითხვაა, 15-წუთიანი ყოფნა 0.29 ppm (V/V) ClO₂ ატმოსფეროში არის თუ არა საკმარისი არსებული ვირუსების ინაქტივაციისთვის? ტენიანი ატმოსფეროს გათვალისწინებით, შეგვიძლია, ვივარაუდოთ, რომ ვირუსებიც დატენიანდებიან ან იქნებიან წყლის პატარა წვეთებში, რომლებიც შეიცავენ 0.025 ppm (m/m) ქლორის დიოქსიდს. ჩვენ არ გაგვაჩნია პირდაპირი მონაცემები ვირუსების ინაქტივაციის დროის შესახებ მსგავს ხსნარებში, მაგრამ გვაქვს მიახლოებული 15±5 წამი, რაც არის ნაწლავის ჩხირის ბაქტერიის სიკვდილისთვის საჭირო დროის მაჩვენებელი 0.25 ppm (m/m) ქლორის დიოქსიდის ხსნარში. ლოგიკურია, ვივარაუდოთ რომ სიკვდილის დრო იქნებოდა 10-ჯერ მეტი 10-ჯერ უფრო განზავებულ ხსნარში, ანუ 150 წმ = 2.5 წთ. რადგანაც ვირუსები, დიდი ალბათობით, უფრო სწრაფად ინაქტივარდებიან, ვიდრე ბაქტერიები და 15 წუთი ექვსჯერ უფრო მეტი დროა, ვიდრე ნაწლავის ჩხირის ინაქტივაციისთვის საჭირო ორნახევარი წუთი, ამგვარი მეთოდი, თეორიულად მაინც, წარმატებული შეიძლება იყოს.

მსგავსი მეთოდის ტესტირებისთვის, გთავაზობთ სპეციალური დიდი მოცულობის მქონე სადეზინფექციო ოთხების შექმნას. მსგავსი ექსპერიმენტების წამოწყება საკმაოდ სასურველია, რადგანაც ეს მეთოდი შესაძლოა იყოს ეფექტური არასპეციფიურ დაცვაში ნებისმიერი ტიპის ვირუსის წინააღმდეგ და შეიძლება დაგვეხმაროს ვირუსული აფეთქებების შეკავებაში.

ლოკალური პრევენცია. პერსონალური დეზინფექციის ტექნიკები ვირუსული ინფექციის წინააღმდეგ

პირისა და ზედა რესპირატორული ტრაქტის დეზინფექცია ყელში გამოვლებით. ახლანდელი ეპიდემიური კორონავირუსი, დადგენილია, რომ წარმოდენილია პირში და როგორც ზედა, ისე ქვედა რესპორატორულ ტრაქტებში, მაგრამ მწვავე ინფექციის გამოწვევა მხოლოდ ქვედა რესპორატორულ ტრაქტში, კონკრეტულად კი – ფილტვში შეუძლია. დაავადების საინკუბაციო პერიოდი რამდენიმე დღეა, თუმცა ზედა რესპირატორული ტრაქტიდან აღებული ნიმუშების დეტექცია სიმპტომების გაჩენამდე რამდენიმე დღით ადრეა შესაძლებელი. როგორც წინა თავში განვიხილეთ, ქლორის დიოქსიდი ნამდვილად ახდენს ვირუსის ინაქტივაციას. ყელში გამოვლებით, ცხვირის ღრუს გარდა, ზედა რესპირატორული ტრაქტი ხელმისაწვდომი ხდება, ცხვირის ღრუსთან მიდგომა კი შესაძლებელია ცხვირის წვეთების ან გაჟღენთილი ტამპონების საშუალებით. ამ ნაწილების დეზინფექცია შეიძლება მოხდეს კომერციულად ხელმისაწვდომი მაღალი სისუფთავის ქლორის დიოქსიდის ხსნარებით [31] რეგულარულად გამორეცხვით, აქედან გამომდინარე ვირუსების რიცხვი შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდეს პირში და ზედა რესპირატორულ ტრაქტში. ვერ ვიქნებით დარწმუნებულნი, რომ ამგვარი მკურნალობა საკმარისი იქნებოდა დაავადების განვითარების შესაჩერებლად, რადგანაც სხეულის სხვა ნაწილებში მცხოვრებ ვირუსებს გადარჩენა შეეძლებათ, მაგრამ ამ გზით ვირუსების ინაქტივაცია ნამდვილად ეხმარება იმუნურ სისტემას დაავადების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამასთან მიმართებაში, საინტერესოა, აღვნიშნოთ შემდეგი ფაქტი: იაპონელმა მეცნიერებმა დაამტკიცეს [26], რომ რეგულარული გამოვლება სასმელი წყლით ამცირებს ზედა რესპირატორული ტრაქტის ინფექციებს სტატისტიკურად მნიშნვნელოვან დონემდე. ეს ეფექტი იმით აიხსნა, რომ ექსპერიმენტებში გამოყენებული სასმელი წყალი შეიცავდა 0.5 მგ/ლ ქლორს, რაც წყლის დეზინფექციისთვის გამოიყენებოდა. აქვე აღვნიშნავთ, რომ ზოგიერთ ადგილებში ქლორის დიოქსიდს იყენებენ სასმელი წყლის დეზინფექციისთვის ქლორის ნაცვლად.

ქვედა რესპირატორული ტრაქტის დეზინფექცია. პირველი პრობლემა ისაა, თუ როგორ შეიძლება შევიყვანოთ ქლორის დიოქსიდი უსაფრთხოდ ქვედა რესპირატორულ ტრაქტში. ამ მიზნის მისაღწევად ნებისმიერი საინჰალაციო ტექნიკის გამოყენება შეიძლება ქლორის დიოქსიდ შემცველი წყლის წვეთებიანი აეროზოლის დახმარებით [14].

მეორე და უფრო მნიშვნელოვანი პრობლემაა რა რაოდენობის ქლორის დიოქსიდის ინჰალაციაა შესაძლებელი ფილტვის დაზიანების გარეშე? კარგი იქნებოდა, გვცოდნოდა, ქლორის დიოქსიდის კონცენტრაცია რომელიც ჯერ ფილტვისთვის სარისკო არაა. ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციის მიხედვით, მსგავსი ინფორმაცია ლიტერატურაში არ მოიპოვება, მაგრამ სხვა მონაცემებიდან დათვლა შესაძლებელია. მსგავსი გამოთვლების დასაწყებად საწყისი წერტილია OSHA STEL მაჩვენებელი [30], რომლის თანახმადაც 0.30 ppm ქლორის დიოქსიდი სამუშაო გარემოს ატმოსფეროში დასაშვებია 15-წუთიანი დროის პერიოდით რაიმე ზიანის გარეშე. მომუშავის მიერ შესუნთქული აირის მოცულობა 15 წუთის განმავლობაში არის 15-ჯერ ე.წ. “წუთობრივი მოცულობითი ვენტილაცია” [32]. მესამე საცნობარო ცხრილის თანახმად [32], მსუბუქი აქტივობებისას, მაგალითად, მანქანაში ჯდომისას, წუთობრივი მოცულობა 12 ლ-ის გარშემოა, ანუ ჯამში შესუნთქული აირი გამოდის 180 ლიტრი. 0.30 ppm კონცენტრაციის შემთხვევაში ქლორის დიოქსიდის ჯამური შესუნთქული რაოდენობა 54 მიკროლიტრია, რაც (20 გრადუს ცელსიუსზე) არის 2.25 მიკრომოლი ანუ დაახლოებით 0.15 მილიგრამი ქლორის დიოქსიდი. შედარებით ძლიერი აქტივობის დროს, ვვარაუდობთ, რომ ეს მაჩვენებელი იქნება ორჯერ მეტი – 0.30 მგ.

ეს უხეში გამოთვლები მიგვითითებს, რომ მიახლოებით ესაა ქლორის დიოქსიდის ის რაოდენობა, რაც ფილტვისთვის დასაშვები იქნება. OSHA-ს ლიმიტი, ალბათ, ითვალისიწნებს უსაფრთხოების მკაცრ ზომებს, ასე რომ, რეალური ლიმიტი შეიძლება უფრო მაღალი იყოს.

ჩვენ გთავაზობთ ჩატარდეს ექსპერიმენტები ცხოველებზე, რათა შევძლოთ ქლორის დიოქსიდის პულმონარული ტოქსიკურობის შესახებ ექსპერიმენტული მონაცემების მოპოვება. დამატებით, მნიშვნელოვანი იქნებოდა ჩაგვეტარებინა დამატებითი ექსპერიმენტები ცხოველებზე, რომლის დროსაც ქლორის დიოქსიდს შეეძლებოდა არატოქსიკურ კონცენტრაციაზე ბაქტერიების ან ვირუსების მიერ გამოწვეული ფილტვის ინფექციების განკურნება.

დასკვნა

ამ მიმოხილვით სტატიაში შევაჯამეთ ქლორის დიოქსიდის უნიკალური მახასიათებლები, რომლებიც ხდიან მას იდეალურ და არასპეციფიურ ანტიმიკრობულ აგენტად ადამიანებისთვის უსაფრთხო კონცენტრაციებზე. ასევე, მიმოვიხილეთ წარსული კვლევები ვირუსული ინფექციის შეჩერებაზე აირადი ქლორის დიოქსიდის მეშვეობით. ამაზე დაყრდნობით, შემოგთაავაზეთ ახალი ჰიპოთეტური მეთოდები ქლორის დიოქსიდის გამოყენებით ოთახების სადეზინფექციოდ, ადამიანების ინფექციის შესაჩერებლად და ვირუსული გავრცელების შესანელებლად. ესაა არასპეციფიური მეთოდები, რომელთა გამოყენებაც შესაძლოა ნეისმიერი ახლად ნაპოვნი ვირუსის წინააღმდეგ, როგორც დაცვის პირველი ხაზი, სანამ მოხდება ეფექტური სპეციფიური ზომების შემუშავება.

ინტერესთა კონფილქტი – ზოლტან ნოსტიციუსი, მარია ვიტმანი და კრისტოფ კალი-კულაი არიან ევროპული პატენტის 2069232 “პერმეაბილიზაციის მეთოდი და მაღალი სისუფთავის ქლორის დიოქსიდის შემცველი აპარატის” თანაგამომგონებლები. ზოლტან ნოსტიციუსი არის Solumium Ltd-ს (ქლორის დიოქსდის მწარმოებელი კომპანიის) მფლობელი და დამაარსებელი, ხოლო კრისტოფ კალი-კულაი არის მისი ანაზღაურებადი თანამშრომელი.